Guy Verhofstadt : "De liberale democratie is in gevaar"
In zijn nieuwste boek ‘De burger in opstand’ trekt oud-premier Guy Verhofstadt fel van leer tegen de oprukkende autocratie en de starheid van de Europese Unie. De man die jarenlang het gezicht was van de Europese liberale fractie, kijkt met grote bezorgdheid naar de toekomst. „In het gevecht tussen autocratie en democratie zijn de autocraten momenteel aan de winnende hand,” waarschuwt hij.
Volgens Verhofstadt bevindt de westerse wereld zich op een kantelpunt. De mislukte revoluties in Wit-Rusland en Georgië, de Arabische Lente die op een sisser uitliep en de bloedige strijd in Oekraïne zijn voor hem het bewijs dat democratische vernieuwing wereldwijd onder vuur ligt. „Het is goed mogelijk dat we morgen wakker worden in een Europa waarin onze buren geleid worden door autocratische regimes,” klinkt het onheilspellend.
De oplossing ligt volgens Verhofstadt niet in méér van hetzelfde, maar in een radicale heruitvinding van het systeem. Hij stelt voor om burgers directer bij de macht te betrekken, geïnspireerd door het Zwitserse model van frequente referenda. Maar Verhofstadt gaat nog een stap verder: hij pleit voor een systeem waarbij burgers via internet en AI rechtstreeks kunnen meestemmen over wetsvoorstellen in het parlement.
„Mensen voelen zich machteloos; ze hebben het gevoel dat hun stem er niet meer toe doet,” legt hij uit. Door burgers de keuze te geven tussen een vertegenwoordiger of zelf meestemmen, wil hij het vertrouwen herstellen. Critici die vrezen dat de burger daar „niet slim genoeg” voor is, dient hij van repliek: „Dezelfde mensen zijn wel slim genoeg om elke vier jaar politici te verkiezen.”
Ook voor de Europese Unie is hij streng . Zonder een federaal Europa en een eigen Europees leger is de Unie „een vogel voor de kat”. Hij wijst op de dreiging van Vladimir Poetin, die hij in 2006 voor het laatst sprak en toen al zag radicaliseren. Verhofstadt vreest dat de VS in de toekomst niet langer garant zal staan voor de veiligheid van de Baltische staten. „Alleen een federaal Europa kan soeverein blijven in de wereld van vandaag.”
Hoewel Verhofstadt zich focust op de toekomst, schuwt hij de confrontatie over het verleden niet. Op de kritiek van Bart De Wever (N-VA), die zijn paarse regeringen bestempelde als de slechtste in vijftig jaar, reageert hij scherp. Hij wijst op de kredietwaardigheid van België onder zijn bewind en de invoering van de aanvullende pensioenen. „De toekomst zal uitwijzen wie gelijk had,” besluit de oud-premier strijdvaardig.
